శ్రావణ మాసం అంటేనే శివనామస్మరణ. ఈ మాసంలో వచ్చే ప్రతి సోమవారం పరమశివుడి ఆరాధనకు ఎంతో విశిష్టమైనదిగా భక్తులు భావిస్తారు. శివాలయాల్లో ప్రత్యేక అభిషేకాలు, పూజలు, రుద్రాభిషేకాలు నిర్వహిస్తూ భక్తులు స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు.
శ్రావణ మాసంలో 16 సోమవారాల వ్రతాన్ని ప్రారంభించడం శుభప్రదం అని హిందూ సంప్రదాయాల్లో నమ్మకం. వరుసగా 16 సోమవారాలు శివుడిని భక్తితో పూజిస్తూ ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు.
పార్వతీదేవి తపస్సు
పురాణ కథనాల ప్రకారం.. పార్వతీదేవి పరమశివుడిని భర్తగా పొందేందుకు కఠోర తపస్సు చేసింది. శివుడిపై ఆమెకున్న అచంచల భక్తికి మెచ్చిన పరమశివుడు ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడని విశ్వాసం.
అందుకే వివాహం కావాల్సిన యువతులు మంచి జీవిత భాగస్వామి కోసం 16 సోమవారాల వ్రతాన్ని ఆచరించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. దంపతులు కూడా కుటుంబ సుఖసంతోషాలు, శాంతి కోసం ఈ వ్రతాన్ని పాటిస్తారు.
హాలాహలాన్ని మింగిన శివుడు
శ్రావణ మాసానికి సంబంధించిన మరో పురాణ కథ సముద్ర మథనంతో ముడిపడి ఉంది. సముద్ర మథనం సమయంలో హాలాహలం అనే విషం బయటకు వచ్చినప్పుడు.. దాని ప్రభావం నుంచి లోకాలను కాపాడేందుకు పరమశివుడు ఆ విషాన్ని తన కంఠంలో నిలిపాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
విషాన్ని కంఠంలో నిలుపుకోవడంతో శివుడికి నీలకంఠుడు అనే పేరు వచ్చింది. ఈ కారణంగానే శ్రావణ మాసంలో శివుడికి జలాభిషేకం చేయడం, పాలు సమర్పించడం విశేషంగా భావిస్తారు.
16 సోమవారాల వ్రతం ఎలా చేయాలి?
వ్రతం ప్రారంభించే రోజు ఉదయాన్నే స్నానం చేసి శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించి శివుడిని ధ్యానించాలి. ఇంట్లో శివలింగం ఉంటే అభిషేకం చేయవచ్చు లేదా సమీపంలోని శివాలయానికి వెళ్లి పూజ చేయవచ్చు.
శివలింగానికి నీరు, పాలు సమర్పించి బిల్వపత్రాలు, పుష్పాలు అర్పిస్తారు. ‘ఓం నమః శివాయ’ మంత్రాన్ని జపిస్తూ శివుడిని ప్రార్థిస్తారు.
ఉపవాసం విషయంలో ప్రాంతీయ, కుటుంబ సంప్రదాయాల ప్రకారం విధానాలు మారుతాయి. కొందరు పూర్తిగా ఉపవాసం ఉంటే.. మరికొందరు పండ్లు, పాలు లేదా సాత్విక ఆహారం తీసుకుంటారు.
ఏం చేయాలి?
- ఉదయం స్నానం చేసి శివుడిని పూజించాలి.
- శివలింగానికి అభిషేకం చేయాలి.
- బిల్వపత్రాలు సమర్పించాలి.
- ‘ఓం నమః శివాయ’ మంత్రాన్ని జపించాలి.
- సాధ్యమైనంత వరకు సాత్విక ఆహారం తీసుకోవాలి.
- కోపం, అసత్యం, చెడు ఆలోచనలకు దూరంగా ఉండాలి.
- శివాలయాన్ని సందర్శించి స్వామివారిని దర్శించుకోవాలి.
16వ సోమవారం ఏం చేయాలి?
16 సోమవారాలు పూర్తయిన తర్వాత చివరి సోమవారం ప్రత్యేక పూజ నిర్వహించడం సంప్రదాయంగా వస్తోంది. శివలింగానికి అభిషేకం చేసి, నైవేద్యం సమర్పించి శివపార్వతులను ప్రార్థిస్తారు.
కొన్ని కుటుంబాలు ప్రత్యేకంగా వ్రత ఉద్యాపన నిర్వహిస్తాయి. అయితే ఉద్యాపన విధానం ప్రాంతం, కుటుంబ ఆచారాలను బట్టి మారవచ్చు.
భక్తి ముఖ్యం
16 సోమవారాల వ్రతంలో ఉపవాసంతో పాటు భక్తి, నియమం, ఆధ్యాత్మిక చింతనకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. శివుడిని స్మరిస్తూ ప్రశాంతమైన మనసుతో వ్రతాన్ని ఆచరించడం ముఖ్యమని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
గమనిక: వ్రత విధానాలు, పూజా పద్ధతులు ప్రాంతీయ మరియు కుటుంబ సంప్రదాయాలను బట్టి మారవచ్చు. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు కఠిన ఉపవాసం చేసే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది.